برقکشی و هوشمند سازی ساختمان

در عصر نوین اهمیت برق و الکتریسیته و پیشرفت­های عظیم بشریت در رابطه با به کارگیری این انرژی بر کسی پوشیده نیست. تمامی سازه­های بشری و صنایع مختلف برای بهره­برداری و پیشرفت نیاز مستمر به نیروی الکتریکی دارند. برای بهره­برداری و کنترل نیروی الکتریکی نیازمند دانش و امکانات وسیع می­باشد. دو دسته­ی عمده و اصلی بکارگیری این نیرو شامل برق صنایع و برق شهری می­باشد که غالبا برق لازم در صنایع از نوع سه فاز( به میزان 380 تا 420 ولت) و برق لازم برای منازل مسکونی و اماکن تجاری از نوع تکفاز( به میزان 220 تا 230 ولت) می­باشد. البته گاهی استثنا هم وجود دارد، برای مثال بعضا برای راه­اندازی اسانسور اماکن شهری نیاز به برق سه فاز است. برق تکفاز دارای دو رشته سیم می­باشد که یکی 220 ولت و دیگری نول می­باشد.

برق سه فاز دارای چهار رشته سیم است که سه سیم فاز 380 ولت و دیگری نول می­باشد. در حالت برق سه فاز دو نوع اتصال به نام­های ستاره و مثلث داریم. تفاوت این دو در ان است که در اتصال ستاره ولتاژ خط(ولتاژ اصلی) رادیکال سه برابر بیشتر از ولتاز فاز(ولتاژ دو سر سیم­پیچ) است در حالیکه در اتصال مثلث ولتاژ خط با ولتاژ فاز برابر است. همچنین در اتصال مثلث جریان خط رادیکال سه برابر جریان فاز است ولی در اتصال ستاره جریان خط با جریان فاز برابر می­باشد. سرعت الکتروموتورهای با اتصال ستاره کمتر از سرعت الکتروموتورها با اتصال مثلث است که این به دلیل اختلاف پتانسیل کمتر در دو سر سیم­پیچ در حالت ستاره می­باشد. موتورها را به سه صورت ستاره، مثلث و ستاره­_مثلث راه­اندازی می­کنند. موتور با راه­اندازی در حالت ستاره بسیار نرم و نرمال کار می­کند. در موتورهایی با توان بالا که هنگام راه­اندازی امپر زیادی می­کشند برای کاهش اسیب به سیم­پیچ­ها از کلید ستاره_مثلث استفاده می­شود، در این حالت ابتدا موتور در حالت ستاره استارت می­شود و هنگامی که به گشتاور مناسب و یکنواخت رسید توسط کلید به وضعیت مثلث سوییچ می­شود تا موتور با امپر پایینتری راه­اندازی شود و اسیب نبیند.

نکته­ی مهم در تمامی سیستم­های الکتریکی انجام اقدامات حفاظتی و ایمنی می­باشد، این اقدامات بسیار مهم سبب حفاظت از جان افراد و همچنین سلامت دستگاه­ها و سیستم­های الکتریکی می­شوند. استفاده از سیم ارت جهت جلوگیری از اسیب اضافه بار سیستم به قطعات سیستم تکنیکی مرسوم می­باشد. سیم ارت باید از دستگاه خارج شده و به زمین وارد شود. این امر توسط میله­ی مسی (که معمولا هسته فولادی دارد) که به میزان 1.5 تا 2.5 متر در زمین فرو رفته است انجام می­گیرد و بار اضافه به سمت زمین تخلیه می­شود. خاک اطراف میله­ی مسی ارت باید از جنس ذغال و خاک بنتونیت فعال(معمولا سدیم دار) باشد و حدود 15 الی 30 سانت از میله از زمین بیرون بماند تا به سیم مسی ارت متصل گردد. سیم ارت کاربرد گسترده­ای در صنایع و ساختمان­ها دارد. از اجزای دیگر ایمنی­(مخصوص حفاظت از جان افراد)، کلید جان نام دارد. نام­های دیگر ان ، کلید جریان باقیمانده، کلید جریان تفاضلی  و کلید جریان دیفرانسیلی است. نحوه عملکرد این کلید چنین است که از مقایسه­ی جریان رفت و برگشت و در صورت نشت جریان در کسری از ثانیه مدار را قطع می­کند. زیرا در حالت عادی میزان جریان رفت و برگشت برابر است مگر اینکه میزان جریان در اثر اتصال سیم­ها با یکدیگر یا بدنه دستگاه یا بدن افراد تغییر یابد. کلید حفاظت جان در مقابل تغییرات جریان بسیار جزیی که فیوزهای مینیاتوری قادر به تشخیص ان نیستند بسیار حساس است. از طرفی دیگر لازم به ذکر است که در هنگام استفاده ازین کلیدها نیز باید سیم ارت به زمین متصل باشد تا در صورت وجود نشتی در سیستم احتمال شوک الکتریکی به افراد پیش نیاید. در نهایت اینکه کلیدهای حفاظت جان که برای هر دو سیستم سه فاز و تکفاز بکار برده می­شود، در صورت انتخاب مناسب و استفاده­ی صحیح، از اتش­سوزی و برق­گرفتگی ممانعت می­نماید. قطعه­ی دیگر که برای حفاظت از دستگاه­ها و سیستم­های الکتریکی توصیه می­شود کنترل فاز نام دارد. کنترل فاز یا رله کنترل فاز یک قطعه­ی الکتریکی است که در برابر اختلالات شبکه حساس بوده و در صورت عدم تقارن یا جابجایی فازها و افزایش یا کاهش ولتاژ شبکه نسبت به محدوده مجاز، مدار را قطع می­نماید. دیگر قطعه حفاظتی شبکه بی­متال است(معمولا به همراه کنتاکتور در مدار قرار می­گیرد) که در مقابل اضافه بار استفاده می­شود و در صورتی که جریان بیشتر از میزان اسمی یا تنظیم شده شود، بی­متال اقدام به قطع مدار می­کند. برای برقکشی و برقکاری صنایع و ساختمان­ها نیاز به متخصصین مجرب و قطعات با کیفیت و با دوام می­باشد که شناسایی انها نیز توسط متخصصین کارازموده ممکن است. به طور کلی برقکشی ساختمان­های تجاری و مسکونی دارای مراحل مشخصی می­باشد که در ادامه به انها می­پردازیم. اولین مرحله کشیدن نقشه برق ساختمان توسط متخصصین امر می­باشد. پس از تخمین زدن و تامین لوازم و اندازگیری­ها نوبت به انتخاب مکان قوطی کلیدها و پریزها ، اقلام روشنایی و نورپردازی اتاق­ها و شیار زدن مسیر لوله پی وی سی و خرطومی و داکت­ها می­باشد. پس از ان فنرکشی و سیم­کشی انجام میگیرد که معمولا برای پریزها و کلیدها سیم 2.5 و برای سیم­کشی سقف­ها سیم 1.5 استفاده می­شود. در ادامه نصب جعبه فیوز و جعبه تقسیم­ها و انتن و تلفن و سیم­کشی ارت ساختمان می­باشد. سپس پوشاندن شیارها ، کف­سازی ، تعمیر و سفیدکاری دیوار ، رنگ­امیزی و سرامیک­کاری و … می­باشد. در انتها تمیزکاری و انجام اتصالات سر سیم­ها و نصب کلید و پریزها ، وسایل روشنایی، فن­ها ، ایفون تصویری، لوازم هوشمندسازی و … می­باشد.